Băng keo điện chảy keo, tuột vòng trong tủ điện — vì sao và xử lý thế nào

Vì sao nhiệt trong tủ điện làm băng tuột vòng?

Hai cơ chế xảy ra cùng lúc. Thứ nhất, lớp keo nhạy áp mềm đi khi nhiệt độ tăng, lực giữ giảm xuống. Thứ hai, màng PVC đã bị kéo căng lúc quấn luôn có xu hướng co lại — khi keo còn cứng thì lực co bị ghìm, khi keo mềm thì lực co thắng và kéo cả vòng băng trượt đi.

Vì vậy hỏng dạng này hay xuất hiện ở đúng những chỗ nóng nhất: sát thanh cái, quanh biến tần, trong khoang không thông gió, hoặc tủ đặt ngoài trời hứng nắng buổi chiều. Cùng một cuộn băng, cùng một tay thợ, chỗ mát thì không sao.

Nhiệt còn giải thích vì sao vệt keo để lại dính và khó lau hơn hẳn keo trên băng keo điện mới bóc: keo bị nung lâu ngày biến đổi, mất tính đàn hồi và bám chặt vào vỏ dây.

Dấu hiệu nào cho biết đang là lỗi nhiệt chứ không phải lỗi tay nghề?

Lỗi tay nghề thường bung từ mép cuối và chỉ ở một vài mối — dấu hiệu điển hình là vòng cuối cùng quấn trong trạng thái căng, mô tả kỹ trong cách quấn băng keo điện ở mối nối dây.

Lỗi nhiệt thì khác: nhiều mối nối trong cùng một vùng của tủ cùng tuột, các vòng băng xô lệch đều nhau thay vì chỉ bung mép, và có vệt keo chảy dọc theo dây. Nếu thấy dạng này, thay cuộn khác cùng loại sẽ chỉ lặp lại kết quả cũ.

Làm sạch keo cũ thế nào cho an toàn?

Cắt điện và xác nhận đã cắt trước khi làm bất cứ việc gì trong tủ. Bóc lớp băng cũ theo chiều ngược với chiều quấn, chậm và đều tay để tránh kéo xê dịch mối nối bên dưới.

Với vệt keo còn lại, lau khô cơ học bằng giẻ sạch là bước đầu; nếu phải dùng dung môi, chỉ dùng loại được nhà sản xuất vỏ dây và thiết bị chấp nhận, và tránh để dung môi chảy vào các chi tiết nhựa hoặc tiếp điểm. Trang này không nêu tên dung môi cụ thể vì mức tương thích khác nhau theo vật liệu vỏ dây, cần theo tài liệu của thiết bị đang có.

Chọn lại loại nào cho vị trí nóng?

Việc đầu tiên là biết nhiệt độ thật bên trong tủ ở chế độ tải nặng, không phải nhiệt độ phòng bên ngoài — hai con số này chênh nhau đáng kể ở tủ kín. Có số đó rồi mới đối chiếu được với dải nhiệt làm việc mà nhà sản xuất công bố cho cuộn băng, một trong sáu chỉ tiêu liệt kê ở quy cách băng keo điện đọc thế nào.

Nếu nhiệt độ vận hành vượt dải công bố, cần chuyển sang nhóm chịu nhiệt cao hơn — xem chọn băng keo chịu nhiệt theo nhiệt độ nào — hoặc bỏ hẳn giải pháp băng quấn cho vị trí đó, xem băng keo điện và ống gen co nhiệt.

Song song, nên xử lý nguyên nhân gốc nếu có: tủ thiếu thông gió, quạt hút hỏng, hoặc dây bó quá chặt làm tích nhiệt. Đổi loại băng chỉ chịu được hậu quả, không giải quyết được việc tủ đang chạy nóng hơn thiết kế.

Có nên quấn thêm một lớp mới đè lên chỗ đã chảy keo không?

Không. Lớp keo đã biến đổi bên dưới không còn giữ được gì, nên lớp mới chỉ bám vào một nền trơn trượt và sẽ tuột theo. Ngoài ra, quấn đè che mất dấu hiệu hỏng khiến lần kiểm tra sau không phát hiện được vấn đề đang tiếp diễn. Bóc sạch, lau khô, rồi làm lại là cách duy nhất bền.