Bồi carton xong tấm bị tách lớp — truy nguyên thế nào?

Chữ bồi chỉ hai việc khác nhau, và chúng tách khác nhau ra sao?

Trước khi đọc chỗ tách phải biết mình đang làm kiểu bồi nào, vì hai kiểu cho hai cảnh tách khác hẳn. Kiểu thứ nhất, hay gặp ở xưởng hộp in, là bồi tờ giấy mặt (thường là tờ đã in) lên tấm sóng 1 mặt: keo lăn lên đỉnh sóng rồi áp vào mặt sau tờ giấy, phần rãnh giữa hai đỉnh vốn không có keo và không tiếp xúc. Kiểu thứ hai là bồi tờ giấy lên mặt phẳng của một tấm đã có lớp giấy mặt (carton nhiều lớp, bìa cứng): keo trải trên cả mặt, diện tiếp xúc gần như liền. Mỗi kiểu dùng loại keo và cách thi công riêng theo vật liệu nền — phần so các công đoạn nằm ở keo bồi.

Nhầm hai kiểu này dẫn tới một kết luận sai rất hay gặp — thấy rãnh sóng sạch keo rồi kết luận là thiếu keo. Ở kiểu thứ nhất, rãnh sạch là bình thường và thứ phải nhìn là đỉnh sóng. Nhóm keo dùng cho công đoạn này và lý do nó cần công thức riêng nằm ở keo sữa bồi carton sóng, còn khác biệt giữa các loại giấy trong cùng một xưởng ở keo dán giấy kraft, couche, carton sóng khác nhau thế nào.

Một điều nữa cần tách ngay từ đầu: mối dán nắp/mép thùng trên máy đóng thùng và mối bồi là hai bài toán khác nhau. Nắp/mép thùng trên máy đóng/dán thùng tốc độ cao (case sealer) thường dán bằng nhóm nóng chảy trên một đường keo hẹp, còn bồi là keo gốc nước trải trên một diện rộng — cách truy cho mí thùng ở mép thùng carton bung ngay sau máy dán, còn việc chọn keo dán thùng carton theo vật liệu và cách dán có trang riêng.

Cần điều kiện gì để đọc được chỗ tách của tấm bồi?

Điều kiện để đọc được: tách hẳn mẫu ra bằng tay, nhìn cả hai mặt vừa tách trước khi ai đó cạo hay xếp lại, và ghi vị trí của tấm đó trong chồng.

Vì sao lỗi thường chỉ lộ ở công đoạn sau chứ không ở đầu ra máy?

Tấm vừa ra khỏi máy bồi thường vẫn dính, kể cả khi khâu trước đã sai. Lúc đó tấm còn ẩm và vừa được ép, mối dán chưa hình thành xong. Vì vậy bóc thử vài tấm ngay ở đầu ra máy khó bắt được lớp lỗi này.

Mối dán chỉ hình thành khi nước trong keo đi khỏi lớp ghép, và với nhóm gốc nước thì nó đi qua chính lớp giấy — cơ chế đầy đủ ở vì sao keo gốc nước cần ít nhất một mặt thấm nước. Xếp tấm còn ẩm thành chồng cao là bịt mất đường thoát đó ở đúng những tấm nằm giữa, và đó là gốc của hàng thứ năm trong bảng: cùng một lô, cùng một mẻ keo, nhưng tấm giữa chồng hỏng còn tấm ngoài đạt.

Hệ quả về cách kiểm: phép kiểm có ý nghĩa là phá mẫu ở vài vị trí khác nhau trong chồng và sau khi tấm đã khô, chứ không phải bóc thử ngay tại máy. Ghi lại tấm mẫu lấy ở đâu trong chồng cũng quan trọng ngang với kết quả bóc, vì chính sự phân bố đó phân biệt lỗi keo với lỗi cách xếp. Nguyên tắc phá mẫu chung ở kiểm tra mối dán đạt chưa.

Vì sao lô giấy là biến số hay bị bỏ qua nhất khi bồi?

Máy giữ nguyên thông số, keo vẫn mẻ cũ, mà lô mới hỏng nhiều hơn — khi đó biến số thường nằm ở giấy chứ không ở dây chuyền. Ba thứ đổi được mà không ai báo: tỷ lệ giấy tái chế trong tấm sóng, lớp tráng của mặt giấy in, và độ ẩm của giấy do kho hoặc do thời tiết. Cả ba đều đổi đúng thứ mà keo phải bám vào hoặc đúng đường mà nước phải thoát qua.

Vùng in phủ kín là ca dễ bỏ sót nhất ở kiểu bồi tờ in: chỗ tách rơi đúng vào mảng màu đặc còn vùng giấy trắng vẫn dính. Keo nằm ở mặt sau tờ in chứ không chạm lớp mực, nhưng mảng mực đặc (nhất là khi có thêm phủ bóng) ở mặt ngoài làm chậm đường nước trong keo thoát qua tờ giấy, nên keo dưới mảng đó khô chậm. Ở công đoạn kế bên, cán màng, keo cán màng nằm ngay trên mặt in — xem màng cán bị bong hoặc nổi bọt khí sau khi cán.

Điều kiện xưởng là biến số thứ hai cùng loại — xưởng ẩm kéo dài mọi mốc khô trong khi nhịp máy giữ nguyên, cách chỉnh theo mùa ở chọn keo theo nhiệt độ môi trường thi công. Với tấm bị cong chứ không bị tách, đó là bài toán riêng của giấy co không đều, xem keo dán bìa cứng, bìa carton làm mô hình, sách.

Ba cách xử lý nào làm hỏng thêm cả lô bồi?

Thứ nhất là tăng lượng keo cho chắc. Với keo gốc nước, thêm keo là thêm nước phải thoát, nên nó vừa kéo dài thời gian khô vừa làm giấy mặt mềm và gợn sóng — đúng nhóm lỗi nhăn giấy mà hub keo sữa bồi carton sóng đã mô tả. Tăng lượng keo chỉ đúng khi bảng chỉ về hàng thứ tư, tức là thiếu keo trên đỉnh sóng.

Thứ hai là xếp chồng cao hơn cho gọn mặt bằng trong lúc chờ khô. Đây là cách dễ tạo ra hàng thứ năm trong bảng, và tệ ở chỗ nó chỉ hỏng phần giữa chồng nên lô nhìn bên ngoài vẫn đạt. Hướng đúng là để tấm thoát ẩm trước rồi mới chồng, chấp nhận tốn diện tích hơn.

Thứ ba là hong quạt thẳng hoặc sấy để làm khô sớm. Làm khô cưỡng bức từ ngoài vào khiến mặt ngoài se lại trước trong khi lớp keo bên trong vẫn còn nước, và tấm khi đó vừa dễ cong vừa dễ tách sau. Các loại keo gốc nước được tổng hợp ở keo gốc nước gồm những loại nào, còn cách phân nhóm keo nói chung nằm ở keo dán công nghiệp.

Việc nào phải dựa vào tài liệu của mã keo và hướng dẫn máy bồi?

Lượng keo trải, độ nhớt và thời gian chờ trước khi chồng tấm không có con số chung — ba thứ đó phụ thuộc mã keo, loại giấy và tốc độ máy, nên chúng nằm trong tài liệu kỹ thuật của mã và trong hướng dẫn máy chứ không suy chung được. Lô đã giao có phải thu hồi hay không thì chưa kết luận được từ bài; việc cần làm ngay là lấy mẫu từ phần còn trong kho và tách thử để biết tỷ lệ thật.

Nếu hộp thành phẩm dùng đựng thực phẩm thì có thêm một lớp ràng buộc riêng không liên quan tới lỗi tách, xem keo dán bao bì giấy thực phẩm cần lưu ý gì; còn nếu nghi mẻ keo đã hỏng trước khi dùng thì cách kiểm ở keo hết hạn còn dùng được không. Ống giấy quấn nhiều lớp cũng dán bằng keo gốc nước nhưng hỏng theo kiểu khác, vì mỗi lớp phải bén dính khi cuốn vào trục, xem sản xuất ống giấy công nghiệp bị bong lớp, méo ống.

Phần thiết bị bồi, như trục lăn keo và bàn hút nạp tờ của máy bồi, cùng băng ép và tốc độ chuyền là câu hỏi cho nhà sản xuất máy chứ không suy ra được từ loại keo.