Dán gioăng và mặt bích chịu nhiệt — chọn keo thế nào?

Làm kín khác giữ — và đó là điều quyết định cách chọn

Ở mối ghép mặt bích, lực ép giữa hai mặt do bu lông tạo ra, không do keo. Việc của lớp keo là lấp những chỗ không phẳng tuyệt đối giữa hai mặt và giữ cho môi chất không lọt qua. Nói cách khác, đây là vật liệu làm kín.

Từ đó suy ra tiêu chí chọn: nó phải còn co giãn khi nóng, vì hai mặt bích nở ra rồi co lại theo chu kỳ vận hành, và khe giữa chúng thay đổi theo. Một vật liệu cứng giòn sẽ nứt ngay tại chỗ nó vừa lấp đầy.

Đây cũng là lý do không nên lấy độ bền kéo làm tiêu chí so sánh cho việc này. Bốn họ keo chịu nhiệt và việc của từng họ nằm ở trang keo chịu nhiệt.

Vì sao mặt bích kim loại thường cần loại trung tính?

Silicone có hai kiểu đóng rắn khác nhau, và một trong hai kiểu thải ra axit trong quá trình đó. Axit này bay hơi hết sau khi keo khô, nhưng trong lúc chưa khô nó tiếp xúc trực tiếp với bề mặt được dán.

Với kim loại, đặc biệt là đồng, thau và một số hợp kim, điều đó có thể để lại vết ăn mòn ngay dưới lớp keo — chỗ bạn không nhìn thấy cho tới khi tháo ra. Dấu hiệu sớm là vết ố hoặc rỉ xuất hiện quanh rìa mối dán.

Cách phân biệt hai loại và chọn đúng nằm ở trang keo silicone công nghiệp.

Ba lỗi hay gặp ở mối ghép mặt bích

Bôi keo lên bề mặt còn muội hoặc dầu cháy: quanh nguồn nhiệt, bề mặt gần như luôn có một lớp bám mà mắt thường chỉ thấy là hơi sẫm màu. Không họ keo nào bám được lên lớp đó — nó bám vào muội, và muội thì bám lỏng lẻo vào kim loại. Các bước làm sạch ở xử lý bề mặt trước khi dán keo.

Siết bu lông ngay sau khi bôi: với loại cần thời gian đóng rắn, siết quá sớm đẩy hết keo ra ngoài và để lại màng quá mỏng ở giữa. Với loại được thiết kế để siết ngay thì lại ngược lại. Đây là dòng phải đọc trong tài liệu kỹ thuật chứ không suy đoán.

Bôi dày cho chắc: lớp dày ở mối ghép có bu lông không làm kín tốt hơn mà còn khiến hai mặt không áp sát được, và phần keo thừa bị đẩy vào trong đường ống. Lượng đúng là lượng vừa đủ lấp chỗ không phẳng.

Khi mối ghép hỏng, cách tách giữa quá nhiệt và mỏi do nóng nguội nằm ở mối dán chịu nhiệt bị nứt hoặc bong sau vài chu kỳ.

Khi nào keo không phải câu trả lời?

Khi khe hở giữa hai mặt quá lớn, hoặc mặt bích đã cong vênh, thì lớp keo phải dày tới mức nó trở thành phần yếu nhất của mối ghép. Ở tình huống đó, gia công lại mặt phẳng hoặc dùng gioăng tấm đúng độ dày là hướng đúng, keo chỉ đóng vai trò phụ.

Khi mối ghép phải chịu áp suất cao hoặc thuộc hệ thống có yêu cầu an toàn riêng, thì loại vật liệu làm kín phải theo đúng quy định của hệ thống đó chứ không chọn theo tiện dụng.

Và khi mối dán phải giữ tải chứ không chỉ làm kín, bài toán chuyển sang họ khác — đối chiếu ở mối dán chịu nhiệt đến đâu và keo epoxy chịu nhiệt được bao nhiêu độ.