Keo nào chịu dầu, chịu hóa chất — chọn theo môi trường tiếp xúc thế nào?

Bốn thông tin phải chốt trước khi hỏi

Một là chất tiếp xúc, gọi đúng tên chứ không gọi chung. Dầu máy, dầu thủy lực, xăng, dung môi pha sơn và dung dịch tẩy rửa là năm nhóm khác nhau, và một dòng keo chịu tốt nhóm này vẫn có thể hỏng ở nhóm kia.

Hai là nồng độ và ba là thời gian tiếp xúc. Bị bắn vào rồi lau ngay khác hẳn ngâm liên tục cả ca, và khác nữa với ngâm vĩnh viễn. Bốn là nhiệt độ lúc tiếp xúc, vì nhiệt gần như luôn làm tăng tốc độ tấn công của hóa chất lên mối dán.

Thiếu bốn thông tin này thì câu trả lời chỉ có thể chung chung. Có đủ bốn thì tra được bảng kháng hóa chất trong tài liệu của từng dòng — đây là bảng ghi rõ chịu được, chịu hạn chế hay không chịu cho từng chất, và nó khác nhau giữa các dòng trong cùng một nhóm keo.

Các nhóm khác nhau ở đâu

Epoxy sau khi đóng rắn là nhóm cứng, kín và có khả năng kháng hóa chất tốt nhất trong các nhóm phổ biến, nên hay được chọn cho môi trường công nghiệp có dầu mỡ và dung dịch — xem trang keo epoxy công nghiệp và trường hợp tiếp xúc nước liên tục ở epoxy vá bể nước, bể chứa được không.

Các nhóm đàn hồi như PU và MS Polymer đánh đổi theo hướng khác: giữ được chuyển vị của khe nhưng cấu trúc mềm hơn nên dễ bị dung môi làm trương hoặc mềm hơn epoxy. Chúng vẫn dùng được ở nơi có dầu mỡ nếu tiếp xúc là thỉnh thoảng, xem trang keo PU công nghiệp và trang keo MS Polymer.

Silicone bền với thời tiết và nhiệt nhưng không phải nhóm chọn cho ngâm dung môi. Cyanoacrylate cho mối dán mỏng và giòn, cũng không phải nhóm cho môi trường hóa chất kéo dài, xem trang keo Cyanoacrylate. Keo gốc nước thì loại khỏi nhóm này ngay từ đầu, vì cần ít nhất một mặt thấm được nước.

Tiếp xúc thỉnh thoảng khác hẳn ngâm liên tục

Đây là chỗ phân loại sai nhiều nhất. Một mối dán trên máy có dầu bắn vào rồi được lau sau mỗi ca đang ở chế độ tiếp xúc ngắt quãng; cùng mối dán đó đặt trong khay chứa dầu là chế độ ngâm. Hai chế độ này cho hai câu trả lời khác nhau ngay cả với cùng một dòng keo.

Cách phân loại được: hỏi chất có đọng lại trên mối dán khi máy dừng không. Nếu có, coi như ngâm. Nếu không, coi như tiếp xúc ngắt quãng và làm sạch được. Với chế độ ngâm, luôn phải đối chiếu tài liệu và nên chạy mẫu ngâm thử trước, không quyết theo nhóm keo.

Cách thử tại xưởng khi tài liệu không có đúng chất của bạn

Bảng kháng hóa chất của hãng không thể liệt kê mọi chất, nhất là các dung dịch pha chế riêng của từng ngành. Khi không tra được, cách làm được là ngâm mẫu: dán vài mẫu đúng vật liệu thật, để đóng rắn hoàn toàn, rồi ngâm trong chính chất và nhiệt độ thật, kiểm định kỳ bằng cách phá mẫu như ở kiểm tra mối dán đạt chưa.

Điều cần nói rõ: kết quả ngâm mẫu tại xưởng là căn cứ để quyết định nội bộ, không thay được thử nghiệm theo phương pháp tiêu chuẩn cho hồ sơ nghiệm thu. Các tiêu chuẩn đo độ bền mối dán như ISO 4587 hay ASTM D905 là tài liệu trả phí, bài này chỉ dẫn tên và số hiệu để bạn tra đúng chỗ, không trích trị số.