Keo epoxy resin bị vàng ố theo thời gian — nguyên nhân, cách hạn chế

Tia UV — nguyên nhân phổ biến nhất khiến resin ngả vàng

Epoxy là nhựa gốc hợp chất hữu cơ (xem cấu tạo 2 thành phần A/B ở keo epoxy là gì) có liên kết dễ bị phá vỡ bởi năng lượng tia cực tím — quá trình này (photo-oxidation) làm biến đổi cấu trúc phân tử ở lớp bề mặt, tạo ra các nhóm mang màu (chromophore) khiến resin trong suốt dần ngả sang vàng/nâu nhạt. Quá trình xảy ra dù resin đã đóng rắn hoàn toàn và đúng kỹ thuật — không phải dấu hiệu lỗi thi công. Vật dụng đặt gần cửa sổ, ngoài trời, hoặc dưới đèn có phát tia UV (một số đèn huỳnh quang, đèn LED không lọc UV) ngả vàng nhanh hơn hẳn vật để trong bóng râm/ánh sáng gián tiếp.

Đây cũng là lý do vì sao cùng một dự án resin, phần bề mặt tiếp xúc trực tiếp ánh nắng thường vàng rõ hơn phần được che khuất (dưới đồ vật, mép khuất) — sự chênh lệch màu này là bằng chứng cho thấy UV là nguyên nhân chính chứ không phải resin tự đổi màu đồng đều theo thời gian.

Đổ quá dày — nguyên nhân thứ hai, liên quan tới nhiệt tỏa ra

Phản ứng đóng rắn epoxy tỏa nhiệt (exothermic) — đổ một lớp quá dày khiến nhiệt sinh ra tích tụ ở tâm khối resin không thoát kịp ra ngoài, nhiệt độ tăng cao cục bộ đẩy nhanh phản ứng oxy hóa và có thể làm ngả vàng ngay từ trong lõi, không chỉ ở bề mặt tiếp xúc không khí. Xem đầy đủ quy trình đổ nhiều lớp mỏng thay vì 1 lớp dày ở đổ resin trang trí — trộn, khử bọt, đổ, đánh bóng.

Công thức resin có ảnh hưởng tới tốc độ ngả vàng không?

Có — một số dòng resin trang trí được pha thêm phụ gia chống UV (UV inhibitor/UV stabilizer) giúp làm chậm quá trình ngả vàng đáng kể so với epoxy đa năng thông thường không có phụ gia này. Với dự án cần độ trong lâu dài (bàn resin, đồ trang trí trưng bày lâu năm), nên xác nhận rõ với nhà cung cấp resin có phụ gia UV hay không trước khi chọn, thay vì mặc định mọi resin trong suốt đều bền màu như nhau — cùng nguyên tắc đọc đúng đặc tính sản phẩm trước khi chọn đã nêu ở epoxy 2K và PU 2K, việc nào hợp loại nào. Xem toàn bộ nhóm keo epoxy/AB ở trang keo epoxy/AB.

Có cách nào đảo ngược resin đã ngả vàng không?

Về cơ bản không thể phục hồi lại độ trong ban đầu 100% một khi đã ngả vàng — đây là biến đổi hóa học vĩnh viễn ở cấp độ phân tử, khác với vết bẩn bề mặt có thể lau/đánh bóng để xử lý. Với vật dụng đã ngả vàng nhẹ, đổ thêm 1 lớp resin mới (có phụ gia UV) phủ lên trên có thể cải thiện phần nào độ trong nhìn thấy, nhưng lớp cũ bên dưới vẫn giữ nguyên tình trạng đã ngả vàng.

Cách hạn chế ngả vàng khi thi công và sử dụng

Ba việc làm giảm tốc độ ngả vàng đáng kể: chọn resin có phụ gia UV cho vật dụng dùng ngoài trời hoặc gần cửa sổ, đổ đúng độ dày khuyến nghị mỗi lớp thay vì đổ dày để tiết kiệm thời gian (cùng lúc tránh luôn lỗi nổi bọt khí, xem epoxy nổi bọt khí sau khi đổ — nguyên nhân), và tránh đặt thành phẩm dưới ánh nắng trực tiếp kéo dài khi không cần thiết. Không có cách nào ngăn ngả vàng hoàn toàn vĩnh viễn — mọi epoxy resin đều ngả vàng theo thời gian ở mức độ khác nhau, đây là giới hạn vật lý của nhóm vật liệu này chứ không phải lỗi có thể loại bỏ hoàn toàn.