Keo PUR bị đục hoặc vón cục — nguyên nhân do đâu?

Đục và vón cục khác nhau thế nào — cùng một nguyên nhân hay không?

Đục (cloudy) là hiện tượng keo mất đi độ trong ban đầu nhưng vẫn ở dạng đồng nhất, không có cục cứng — thường là dấu hiệu SỚM của việc phản ứng với ẩm đã bắt đầu nhưng chưa nhiều. Vón cục (clumping) là có các mảng/cục cứng lẫn trong khối keo còn lại, thường là dấu hiệu MỘT PHẦN keo đã phản ứng hoàn toàn (cross-link xong) ngay trong thùng — đây là dấu hiệu NẶNG hơn đục đơn thuần, vì phần đã vón cục không còn dùng lại được nữa dù có nung nóng lên.

Cả hai đều cùng gốc nguyên nhân — phản ứng với hơi ẩm không khí (cơ chế đóng rắn của PUR, xem keo PUR là gì) — chỉ khác ở MỨC ĐỘ đã phản ứng: đục là giai đoạn đầu, vón cục là giai đoạn muộn hơn nhiều. Đây cũng là lý do EVA không gặp hiện tượng này — EVA là nhựa nhiệt dẻo, không phản ứng với ẩm, xem khác biệt gốc giữa 2 loại ở PUR và EVA khác nhau thế nào.

3 nguyên nhân thường gặp

Quá hạn 6 tháng kể từ ngày sản xuất — dù thùng còn kín, một lượng ẩm nhỏ vẫn thẩm thấu qua theo thời gian, đủ tích lũy sau nhiều tháng để gây phản ứng cục bộ. Xem đầy đủ cơ chế ở bài bảo quản keo PUR — vì sao hạn chỉ 6 tháng.

Thùng từng bị hở nắp hoặc hỏng gioăng trong lúc lưu kho — kể cả hở tạm thời trong thời gian ngắn, nếu xảy ra trong môi trường độ ẩm cao, lượng ẩm tiếp xúc trực tiếp có thể lớn hơn nhiều so với ẩm thẩm thấu tự nhiên qua gioăng kín, khiến hiện tượng xuất hiện sớm hơn cả trước khi hết hạn 6 tháng. Cùng cơ chế phản ứng với ẩm gây ra sự cố PUR đông cứng trong máy khi dừng ca.

Bảo quản ngoài dải nhiệt độ khuyến nghị 5-35°C trong thời gian dài — nhiệt độ cao kéo dài có thể đẩy nhanh tốc độ phản ứng với ẩm còn sót trong keo, khiến hiện tượng đục/vón xuất hiện sớm hơn dự kiến dù thùng vẫn còn hạn.

Đục nhẹ có còn dùng được không — cách kiểm tra trước khi quyết định?

Nên thử một lượng nhỏ trước khi dùng cho cả lô: nung nóng theo đúng dải nhiệt độ khuyến nghị trong TDS, kiểm tra keo có chảy đều, không còn hạt/cục cứng lẫn trong dòng chảy hay không. Nếu chảy đều và chỉ hơi đục về màu (không ảnh hưởng độ nhớt/độ bám), có thể vẫn dùng được cho các ứng dụng không yêu cầu độ trong cao — nhưng nên theo dõi kỹ lô đầu tiên trước khi dùng đại trà.

Nếu phát hiện cục cứng không tan dù đã nung đúng nhiệt độ, hoặc dòng chảy không đều/có hạt lợn cợn, nên bỏ toàn bộ lô đó — cố dùng có rủi ro thật: cục cứng có thể gây tắc đường dẫn/nồi keo, hư hỏng thiết bị tốn kém hơn nhiều so với giá trị lô keo đã hỏng, cùng dạng rủi ro đã phân tích ở keo đóng cặn làm hỏng nồi máy.