Keo PUR và keo EVA khác nhau thế nào — chọn loại nào cho việc nào?

EVA và PUR khác nhau ở đâu về bản chất hóa học?

EVA là một trong các loại keo hot melt, thuộc nhóm nhựa nhiệt dẻo (thermoplastic): khi nung nóng, keo chảy lỏng ra để bôi; khi nguội, keo cứng lại và tạo liên kết. Nếu sau này mối dán gặp nhiệt độ cao trở lại, keo EVA có thể mềm ra hoặc chảy lại — đây là đặc tính cố hữu của nhựa nhiệt dẻo, không phải lỗi sản phẩm.

PUR (keo nóng chảy phản ứng polyurethane) khác về bản chất: sau khi chảy ra và bôi lên bề mặt, keo không chỉ nguội đi mà còn tiếp tục phản ứng hóa học với hơi ẩm có trong không khí và trong chính vật liệu được dán. Phản ứng này tạo ra các liên kết chéo (cross-link) vĩnh viễn giữa các phân tử keo — một khi đã phản ứng xong, keo PUR không chảy lại được nữa dù có gặp nhiệt cao sau đó.

Vì sao PUR chịu nhiệt và chịu ẩm tốt hơn EVA?

Chính vì cấu trúc cross-link vĩnh viễn, mối dán PUR ổn định hơn nhiều khi nhiệt độ hoặc độ ẩm môi trường thay đổi liên tục — đây là lý do PUR được chọn cho các vị trí tiếp xúc hơi nước (bếp, phòng tắm) hoặc chênh lệch nhiệt độ ngày-đêm (gần cửa sổ, cửa ra vào).

EVA không có cơ chế cross-link này, nên khi gặp môi trường ẩm kéo dài hoặc nhiệt độ dao động mạnh, mối dán dễ suy yếu dần theo thời gian hơn PUR ở cùng điều kiện. Đây chỉ là MỘT trong bốn nguyên nhân của sự cố bong cạnh sau vài tháng (chọn EVA cho môi trường ẩm) — ba nguyên nhân còn lại là sai nhiệt độ thi công, ép chưa đủ thời gian/lực và bề mặt ván chưa sạch bụi, nên cạnh bong thường không phải do keo kém.

Chọn EVA khi nào?

EVA phù hợp cho các ứng dụng phổ thông (khi so số giữa hai dòng, đọc theo hướng dẫn ở đọc TDS keo, 3 chỗ dễ so sai) trong nhà, không tiếp xúc nhiệt độ cao hay độ ẩm thường xuyên: dán cạnh nội thất văn phòng, kệ tủ khô ráo, sản xuất số lượng lớn trên máy móc phổ thông, không phải giữ kín hơi ẩm khi dừng máy như PUR. Riêng khâu vệ sinh khi chạy liên tục thì đừng mặc định EVA nhẹ việc hơn: TDS CF-6290 ghi PUR không cần vệ sinh thường xuyên trong lúc vận hành liên tục, khác keo EVA dễ đóng cặn. Xem các mã EVA đang cung cấp ở nhóm keo EVA — mã cho máy dán cạnh là Keo EVA dán cạnh — và chênh lệch giá thực tế giữa 2 dòng ở giá keo EVA bao nhiêu, rẻ hơn PUR thế nào.

Chọn PUR khi nào?

PUR nên ưu tiên cho: cửa gỗ, khu vực ẩm như bếp và nhà tắm, đồ nội thất cao cấp cần bảo hành độ bền lâu dài, và các chi tiết ngoài trời có mái che (hiên, ban công có mái). Xem đầy đủ bảng thông số 2 dòng PUR phổ biến và cách chọn đúng loại cho từng máy ở trang tổng hợp keo PUR.

Một điểm cần lưu ý (xem thêm PUR đông trong máy khi dừng ca) khi dùng PUR ở Việt Nam: PUR có 2 giai đoạn khác nhau — thời gian mở (keo nguội và đông lại trên cạnh, tính bằng giây: CF-6290 là 6–10 giây theo TDS) và đóng rắn (phản ứng với hơi ẩm, diễn ra sau khi đã ép). Nhiệt độ xưởng tác động lên cả hai: xưởng lạnh làm keo nguội nhanh hơn trên phôi nên thời gian mở thực tế ngắn lại. TDS CF-6290 khuyến nghị nhiệt độ môi trường 20–45°C; việc hãng có tách bản PUR theo mùa hay không thì kho TDS của site chưa có tài liệu gốc — đang cập nhật.

Có thể đổi qua lại EVA và PUR trên cùng một máy dán cạnh không?

Không nên dùng chung nồi keo cho cả hai loại — cùng logic với vì sao không dùng keo dán cạnh để bọc profile. PUR là keo phản ứng, phần còn sót lại trong nồi khi đổi sang EVA (hoặc ngược lại) có thể đông cứng thành cặn gây tắc nghẽn — TDS CF-6290 ghi không trộn lẫn với loại keo khác (kể cả PUR khác model) trong cùng nồi/khay, TDS CF-6313 ghi khi đổi keo phải vệ sinh khay bằng phương pháp cơ học. Khi chuyển đổi loại keo, cần vệ sinh nồi và đường dẫn keo kỹ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất máy — nhiều xưởng chọn cách đơn giản hơn là dùng riêng một máy cho mỗi loại keo nếu sản lượng đủ lớn.

So sánh nhanh EVA và PUR

Thông số vận hành thực tế của một dòng PUR dán cạnh — ví dụ CF-6290

Để hình dung PUR vận hành thực tế thế nào, dưới đây là số liệu từ TDS gốc của một dòng PUR dán cạnh cụ thể (Confay CF-6290, phát hành 22/05/2023) — không phải số đại diện cho mọi hãng, nhưng cho thấy PUR không phải một con số duy nhất mà là một hệ nhiều mốc nhiệt độ khác nhau theo từng bộ phận máy: khay keo 140–160°C, ống dẫn 120–160°C, nồi keo 130–160°C, trục lăn 120–160°C — 4 mốc khác nhau cho cùng 1 loại keo, không thể gộp thành 1 con số 'nhiệt độ PUR' chung chung.

Định mức tiêu thụ cũng khác theo loại nền: ván dăm cần 140–150 g/m², trong khi ván ép/MDF chỉ cần 110–130 g/m² — ván dăm xốp hơn, hút keo nhiều hơn ván ép/MDF đặc hơn nên cần định mức cao hơn để đạt cùng độ phủ.

Thời gian mở của CF-6290 theo TDS là 6–10 giây — ngắn hơn nhiều so với các dòng PUR dùng cho máy bọc profile (có thể tới 60–90 giây), vì máy dán cạnh thẳng chạy liên tục ở tốc độ cấp phôi 10–30 m/phút, cần keo đông nhanh để theo kịp nhịp máy — khác hẳn máy bọc profile cần thời gian định hình quanh biên dạng cong phức tạp hơn nhiều. Xem sản phẩm thật đang cung cấp ở Keo PUR CF-6290 — dán cạnh (máy dán cạnh thẳng).