Mối trám PU nổi bọt, phồng lên sau khi bơm — truy nguyên thế nào?

Tài liệu kỹ thuật cảnh báo chuyện bọt ở đâu, và vì sao hay bị bỏ qua?

PU trám một thành phần đóng rắn bằng hơi ẩm: keo lấy nước để phản ứng và đóng rắn dần từ mặt ngoài vào lõi, cơ chế đầy đủ ở vì sao mối trám khô chậm hơn dự kiến. Chính vì cần nước nên PU nhạy với lượng nước đến từ phía nền. Tài liệu kỹ thuật của các dòng PU trám mà chúng tôi đã đọc đều ghi cùng một ý: nền khe ẩm, nền có hàm lượng nước cao hoặc đang thoát hơi ẩm có thể gây bọt bên trong đường keo và ở đáy đường keo.

Điều đáng chú ý là câu cảnh báo này nằm ở mục giới hạn và lưu ý thi công, không nằm ở phần công dụng. Nếu người chọn keo và người đứng bơm keo là hai người khác nhau, câu đó rất dễ không tới được tay người đứng ở khe — và lỗi chỉ lộ ra sau khi cả đoạn đã trám xong.

Một cách đọc sai hay gặp: thấy dòng keo ghi dùng được trên bê tông ẩm rồi hiểu là trám thẳng lên khe còn đọng nước. Ở tài liệu chúng tôi đã đọc có ghi khả năng đó, điều kiện đi kèm là phải loại hết nước đọng và nước thừa rồi chờ theo đúng hướng dẫn của mã. Dùng được trên nền ẩm không có nghĩa là dùng được trên nền ướt.

Cắt ngang mối trám thì đọc bọt thế nào?

Điều kiện để đọc được: cắt ngang một đoạn hỏng khi keo đã đóng rắn, nhìn cả mặt cắt lẫn hai mặt tiếp giáp với thành khe, và ghi lại đoạn đó được trám vào lúc nào, nền khi ấy khô hay ẩm, có nắng chiếu trực tiếp hay không.

Vì sao mối trám vừa bơm xong trông ổn rồi mới phồng?

Bọt do ẩm không hình thành lúc bơm mà hình thành trong lúc keo đóng rắn. Ngay sau khi miết, đường keo còn mềm, mặt phẳng và chưa có dấu hiệu gì, nên đứng kiểm tại chỗ ngay sau khi làm gần như không bắt được lớp lỗi này. Phép kiểm có ý nghĩa là trám một đoạn thử ngắn trong đúng điều kiện của buổi thi công, chờ đóng rắn rồi cắt ngang ra xem — cùng nguyên tắc phá mẫu ở kiểm tra mối dán đạt chưa.

Ngoài nền ẩm, tài liệu kỹ thuật còn nêu hai điều kiện làm tăng khả năng sinh bọt. Thứ nhất là nhiệt độ và độ ẩm không khí cao trong lúc keo đóng rắn. Thứ hai là mặt nền ở trạng thái dễ đọng hơi nước, tức nhiệt độ bề mặt nền gần với điểm sương của không khí — dấu hiệu sờ thấy được là thành khe mát và se ẩm dù trời không mưa.

Với khe ngoài trời phơi nắng, tài liệu của một dòng PU trám khuyên thi công vào lúc nhiệt độ không khí và nhiệt độ nền đang giảm dần, thay vì giữa lúc nền đang nóng lên. Đây là việc xếp lịch, không tốn thêm vật tư, và thường bị bỏ qua vì đội thi công muốn làm cho xong trong buổi.

Đổi keo có hết bọt không, hay phải sửa khâu thi công?

Cách xử thứ nhất hay gặp là đổi sang mã PU khác cho chắc. Nếu mặt cắt chỉ về một trong ba hàng đầu của bảng, nguồn nước vẫn nằm ở nền khe, và một mã PU khác cũng đóng rắn bằng hơi ẩm sẽ gặp đúng điều kiện đó. Việc đáng làm trước là để nền khô, loại hết nước đọng và xếp lịch trám vào lúc thành khe không đọng hơi nước.

Cách thứ hai là hơ nóng hoặc thổi khô khe ngay trước khi bơm cho nhanh. Làm khô bề mặt chưa chắc làm khô phần nền bên trong đang thoát ẩm, và tài liệu kỹ thuật đã nêu nhiệt độ cao trong lúc đóng rắn là một điều kiện làm tăng bọt — tức là cách xử này có thể thêm một nguồn lỗi thứ hai thay vì bớt đi một.

Cách thứ ba là bơm dày một lượt, hoặc bơm chồng nhiều lượt cho đầy khe để khỏi trám lại. Lớp dày làm lõi đóng rắn chậm hơn nhiều, còn bơm chồng lượt chính là cách nhốt khí mà tài liệu kỹ thuật dặn tránh. Kích thước đường keo lấy theo tài liệu của mã và theo cách chọn keo trám khe co giãn; trình tự bơm liên tục và miết đúng lúc ở bơm và miết đường keo trám.

Đoạn đã phồng không vá được bằng cách bơm đè lên. Tài liệu của hãng hướng dẫn gỡ bỏ hoàn toàn phần keo hỏng, làm sạch bề mặt rồi trám lại bằng keo mới, và ghi rõ không thi công đè lên keo trám cũ.

Bài này không xác định được điều gì?

Bài không cho ngưỡng độ ẩm nền, nhiệt độ hay số giờ chờ sau mưa để trám an toàn. Các con số đó khác theo từng mã và từng hãng, nằm trong tài liệu kỹ thuật của đúng dòng đang dùng; keoviet.vn chưa có tài liệu kỹ thuật gốc chung cho nhóm keo trám nên không suy ra một con số dùng chung.

Bài cũng không bàn bọt trong keo đổ hai thành phần — cơ chế đó khác, xem epoxy nổi bọt khí sau khi đổ — và không bàn khe kết cấu hay khe chịu áp lực nước, là hạng mục cần đơn vị thiết kế quyết. Nhóm PU nói chung ở trang keo PU; yêu cầu sơn lót theo từng nền ở khi nào cần sơn lót cho keo.