Dán lên nền đã sơn, mạ hoặc có lớp phủ — mối dán mạnh bằng cái gì?

Chuỗi liên kết của mối dán trên nền đã phủ yếu nhất ở chỗ nào?

Một mối dán trên nền đã phủ là một chuỗi: vật liệu nền, lớp phủ, keo, rồi vật liệu thứ hai. Chuỗi đứt ở khâu yếu nhất, và trên nền đã phủ thì khâu yếu nhất rất thường là chỗ lớp phủ bám vào nền — chỗ mà người chọn keo không nhìn thấy và không kiểm soát được.

Kiểu bong cả cụm keo cộng lớp phủ ra khỏi nền thành một tấm rất dễ nhận, và cách đọc mặt bong nói chung nằm ở vì sao keo bị bong.

Nguyên tắc phía sau là cơ chế bám dính: keo chỉ tạo liên kết với bề mặt nó thật sự chạm vào, xem cơ chế bám dính của keo là gì. Với nền không phủ, bề mặt đó là vật liệu; với nền đã phủ, bề mặt đó là lớp phủ.

Vì sao phải thử độ bám của lớp phủ trước khi chọn keo?

Việc cần làm trước tiên không phải chọn keo mà là xác định lớp phủ có bám chắc vào nền hay không. Phép thử tại xưởng làm nhanh được trên một mẩu cùng lô, và nó cho biết điều quan trọng nhất: có nên dán trực tiếp lên lớp phủ hay phải bóc lớp phủ ở vùng dán. Ngành sơn có phương pháp thử độ bám theo tiêu chuẩn riêng, trong đó có ASTM D3359; tiêu chuẩn này trả phí, muốn có phương pháp và trị số cần tra văn bản gốc.

Năm loại nền đã phủ hay gặp cần biết điều gì ở mỗi loại?

Thép mạ kẽm là loại gây nhầm nhiều nhất, vì trông như kim loại trần. Trên đó thường còn lớp xử lý bề mặt hoặc dầu bảo quản từ nhà máy, và cả hai đều nằm giữa keo với lớp kẽm. Nhôm anod hóa thì bề mặt là lớp ô xít — đối chiếu tài liệu của mã keo.

Sơn tĩnh điện hay bị coi là nền tốt vì bề mặt đẹp và bền, nhưng bề mặt bền và trơ đó cũng có thể làm một số loại keo bám kém. Ngành cơ khí sơn phủ có cả một nhóm bài toán riêng ở đây, xem ứng dụng cho cơ khí và sơn phủ.

Melamine và laminate trên ván công nghiệp là lớp phủ mỏng dán lên nền gỗ, nên chuỗi liên kết có tới hai mặt phân cách yếu. Việc chọn keo khi dán laminate lên ván nằm ở dán veneer, laminate lên gỗ công nghiệp lưu ý gì. Mạ crôm hoặc mạ trang trí thì lớp mạ rất mỏng và rất bóng, đây là nền nên tra yêu cầu sơn lót trước khi dán, xem khi nào keo cần sơn lót và đọc tài liệu ở chỗ nào.

Ba hướng xử lý nào khi lớp phủ bám kém?

Hướng thứ nhất là bóc lớp phủ ở đúng vùng dán, dán trực tiếp vào vật liệu nền, rồi phủ lại phần lộ nếu cần chống ăn mòn. Đây là hướng tốn công hơn, dùng khi mối dán phải giữ tải — với kim loại, nhóm keo và cách tính nằm ở keo epoxy dán kim loại công nghiệp và toàn cảnh nhóm ở trang keo epoxy công nghiệp.

Hướng thứ hai là giữ lớp phủ nhưng chuyển tải sang liên kết cơ học, để keo chỉ còn vai làm kín. Ở hướng này, có thể cân nhắc nhóm đàn hồi thay vì nhóm cứng, xem MS Polymer dán kim loại khi nào đủ thay epoxy.

Hướng thứ ba là dùng sơn lót theo chỉ định của hãng cho đúng nền đó. Đây là hướng gọn nhất khi hãng có chỉ định rõ, nhưng phải là lọ lót của chính hệ keo đó. Với chi tiết nhỏ dán nhanh trên nền bóng, giới hạn của nhóm keo tức thời nằm ở keo 502 dán kim loại nhỏ được không và toàn cảnh ở trang keo cyanoacrylate.

Điều gì về nền đã phủ vẫn phải xác định thêm ngoài các phép thử này?

Giới hạn: sáu phép thử ở bảng trên cho biết lớp phủ có bám vào nền hay không trong điều kiện thử tại xưởng, nhưng không cho biết lớp phủ đó là loại gì, dày bao nhiêu, hay sẽ giữ được độ bám bao lâu dưới nắng mưa. Chúng cũng không thay được thử nghiệm theo phương pháp tiêu chuẩn khi hạng mục có nghiệm thu. Cái phải làm tiếp là hỏi bên gia công lớp phủ về loại phủ đã dùng, và chạy một lô mẫu trên đúng vật liệu thật theo cách ở kiểm tra mối dán đạt chưa.

Mẹo thứ nhất nên bỏ là chà nhám lớp phủ mà không kiểm độ dày. Chà xuyên qua lớp phủ ở vài chỗ tạo ra một vùng dán gồm hai nền khác nhau, và mối dán khi đó rất không đều. Nếu quyết định chà thì chà đều và chỉ làm mờ mặt bóng, hoặc bóc hẳn cả vùng — không làm nửa vời, nguyên tắc chung ở xử lý bề mặt trước khi dán keo cần làm gì.

Mẹo thứ hai là suy độ bám từ vẻ ngoài của lớp phủ. Lớp phủ đẹp, đều màu, không bong tróc chỉ nói lên chất lượng thẩm mỹ; nó không nói lớp phủ đó có bám vào nền hay không, và cũng không nói keo có bám vào nó hay không. Hai câu đó chỉ trả lời được bằng phép thử trên mẩu cùng lô.