Keo gốc dung môi dán được vật liệu nào — và làm hỏng vật liệu nào?

Vật liệu nào hợp — và vì sao chúng hợp?

Nhóm hợp nhất là các vật liệu vừa xốp vừa không bị dung môi tấn công: gỗ, ván MDF, nỉ, da thật, simili, giấy bồi, mút xốp PU. Hai tính chất đi cùng nhau ở đây — mặt xốp cho dung môi đường thoát ra, và nền không tan nên không bị ăn trong lúc chờ.

Nhóm hợp tiếp theo là cao su, formica và kim loại tấm, với điều kiện mặt còn lại của mối dán phải thấm được. Dán formica lên ván gỗ là cặp kinh điển vì gỗ lo phần thoát dung môi. Ngược lại, dán hai tấm kim loại đặc úp vào nhau thì dung môi kẹt lại, và mối dán đó không bao giờ đạt lực như thiết kế. Riêng cao su và gioăng kín có thêm một ràng buộc không nằm ở độ bám, phân tích ở dán cao su và gioăng kín chọn keo thế nào.

Cách chuẩn bị từng loại nền trước khi quét — mài, lau, khử dầu — nằm ở chuẩn bị bề mặt trước khi dán simili lên gỗ, mica hay kim loại.

Vật liệu nào bị chính dung môi làm hỏng?

Xốp EPS, tức loại xốp trắng có hạt nhìn thấy được, là ca rõ nhất. Nhựa nền của nó là polystyrene, mà polystyrene tan trong phần lớn dung môi hữu cơ dùng trong keo. Quét lên là nền co lại, lõm xuống rồi thủng, và chuyện đó xảy ra trong vài giây chứ không phải sau khi khô. Không có mã keo nào trong cùng hệ cứu được việc này.

Mica trong (PMMA) và polycarbonate là ca tinh vi hơn vì hỏng không thấy ngay. Dung môi không làm tấm tan ra mà làm nó rạn thành mạng vết nứt nhỏ li ti, thường lộ rõ sau vài ngày và nặng thêm nếu tấm đang chịu lực uốn. Với nền trong suốt, một vết rạn là hỏng cả tấm.

Màng nhựa mỏng, decal và một số lớp sơn phủ cũng nằm trong nhóm rủi ro: dung môi làm mềm lớp phủ, gây nhăn hoặc làm bong chính lớp sơn mà bạn định dán lên.

Trước khi quét cả tấm, thử một chấm nhỏ ở góc khuất và chờ đủ lâu để dung môi bay hết — thường nên chờ qua một buổi chứ không chỉ vài phút, vì vết rạn trên nhựa trong hay xuất hiện muộn. Khả năng ăn nhựa mạnh hay yếu phụ thuộc vào nhóm dung môi trong lon, đối chiếu ở dung môi trong keo là gì.

Vật liệu nào keo không bám, dù không bị hỏng?

Nhựa PP và PE là nhóm quen thuộc nhất: can nhựa, thùng nhựa, thớt nhựa, màng bọc, một số loại ống. Đặc điểm nhận ra ngay lúc quét là keo co lại thành giọt tròn thay vì trải ra thành màng, giống như nước đọng trên lá sen. Nguyên nhân là năng lượng bề mặt của hai loại nhựa này thấp, giải thích ở vì sao nhựa PP và PE khó dán.

Silicone và các bề mặt đã dính dầu, sáp hoặc chất chống dính cũng cho kết quả tương tự — mối dán trông có vẻ được lúc mới ép nhưng bóc ra sạch trơn, không để lại dấu keo trên một bên.

Điểm chung của cả nhóm này: đổi sang mã keo "mạnh hơn" trong cùng hệ hầu như không thay đổi gì, vì vấn đề nằm ở bề mặt chứ không ở keo. Hướng đúng là xử lý bề mặt hoặc đổi sang hệ keo khác — ba nhánh trong họ này mạnh yếu ra sao thì xem keo gốc dung môi có những hệ nào.

Cả ba nhóm trong bài này được tóm lại thành bảng quyết định nhìn/sờ được ở trang keo gốc dung môi.

Bảng tra nhanh theo vật liệu